Jak działa okres próbny? Wszystko, co musisz wiedzieć przed podpisaniem umowy

Zaczynasz nową pracę, pomyślnie ukończyłeś proces rekrutacji i właśnie otrzymałeś na biurko pierwszą umowę? Zanim złożysz na niej swój podpis, warto dokładnie zrozumieć, jak działa okres próbny. To bardzo specyficzny, ale i niezwykle ważny czas zarówno dla pracodawcy, jak i dla Ciebie. Obie strony mają szansę sprawdzić, czy do siebie pasują i czy chcą kontynuować współpracę na dłużej.

W tym artykule rozwiejemy wszelkie wątpliwości. Wyjaśnimy, ile maksymalnie może trwać taka umowa, w jaki sposób można ją rozwiązać oraz jakie prawa przysługują Ci od pierwszego dnia w nowej firmie.

Co to jest umowa na okres próbny?

Umowa na okres próbny to pełnoprawna umowa o pracę, uregulowana w Kodeksie pracy. Jej głównym celem jest wzajemne „przetestowanie się”. Pracodawca weryfikuje Twoje umiejętności, tempo pracy i to, jak odnajdujesz się w zespole. Z kolei Ty masz szansę sprawdzić, czy kultura organizacyjna firmy, zakres obowiązków oraz atmosfera odpowiadają Twoim oczekiwaniom.

Warto pamiętać, że umowa ta wlicza się do stażu pracy, na jej podstawie odprowadzane są pełne składki ZUS, a pracownik podlega pełnej ochronie prawa pracy.

Ile maksymalnie trwa umowa? (Nowe przepisy)

To, jak działa okres próbny pod kątem długości jego trwania, uległo niedawno znaczącym zmianom. Nowelizacja Kodeksu pracy uzależniła długość okresu próbnego od tego, na jak długo pracodawca zamierza zatrudnić Cię w następnym kroku.

Obecnie obowiązują następujące widełki:

• 1 miesiąc – w przypadku zamiaru zawarcia kolejnej umowy o pracę na czas określony krótszy niż 6 miesięcy.
• 2 miesiące – w przypadku zamiaru zawarcia kolejnej umowy o pracę na czas określony wynoszący od 6 do 12 miesięcy.
• 3 miesiące – w pozostałych przypadkach (czyli np. gdy docelowo masz otrzymać umowę na czas nieokreślony lub na czas określony dłuższy niż rok).

Uwaga: W szczególnych, uzasadnionych przypadkach strony mogą wydłużyć 1- lub 2-miesięczny okres próbny maksymalnie o 1 miesiąc.

Wypowiedzenie na okresie próbnym – jak to działa?

Jedną z największych zalet okresu próbnego jest elastyczność. Jeśli okaże się, że praca zupełnie nie spełnia Twoich oczekiwań (lub Ty nie spełniasz oczekiwań pracodawcy), rozstanie jest znacznie szybsze niż przy standardowych umowach.

Okres wypowiedzenia umowy na okres próbny zależy od tego, jak długo trwała już Twoja praca w danej firmie:

1. 3 dni robocze – jeśli pracujesz w firmie krócej niż 2 tygodnie.
2. 1 tydzień – jeśli pracujesz w firmie dłużej niż 2 tygodnie, ale krócej niż 3 miesiące.
3. 2 tygodnie – jeśli Twój okres próbny wynosi równe 3 miesiące.

Warto zaznaczyć, że wypowiedzenie liczone w dniach (3 dni robocze) obejmuje wszystkie dni od poniedziałku do soboty, z wyłączeniem niedziel i świąt. Z kolei wypowiedzenie liczone w tygodniach zawsze kończy się w sobotę.

Twoje prawa: Urlop wypoczynkowy i zwolnienie lekarskie (L4)

Wielu pracowników zastanawia się, jak działa okres próbny w kontekście przywilejów pracowniczych. Mitem jest stwierdzenie, że „na okresie próbnym nie można chorować ani brać wolnego”.

Prawo do urlopu

Od pierwszego dnia pracy na podstawie umowy na okres próbny nabywasz prawo do urlopu wypoczynkowego. Dzieje się to proporcjonalnie do przepracowanego czasu. Oznacza to, że za każdy przepracowany miesiąc zyskujesz 1/12 swojego rocznego wymiaru urlopu (czyli ok. 1,66 dnia przy puli 20 dni w roku, lub 2,16 dnia przy puli 26 dni). Pracodawca nie może zabronić Ci skorzystania z tych dni, jeśli się na to zgodzi w ramach ustalonego grafiku.

Zwolnienie lekarskie (L4)

Jeśli zachorujesz na okresie próbnym, masz pełne prawo skorzystać ze zwolnienia lekarskiego (L4). Pamiętaj jedynie o tzw. okresie wyczekiwania – prawo do wynagrodzenia chorobowego nabywa się po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Jeśli jednak przeszedłeś do nowej firmy płynnie od poprzedniego pracodawcy, ten okres Cię nie dotyczy.

Co dzieje się po zakończeniu okresu próbnego?

Umowa na okres próbny rozwiązuje się automatycznie z dniem, do którego została zawarta. Pracodawca nie musi składać Ci osobnego wypowiedzenia – jeśli nikt nie zainicjuje podpisania nowego dokumentu, Wasza współpraca po prostu wygasa.

Jeśli jednak obie strony są zadowolone, pracodawca powinien zaproponować Ci kolejną umowę (zazwyczaj na czas określony lub nieokreślony). Zgodnie z nowymi przepisami prawa pracy, jako pracownik, który przepracował co najmniej 6 miesięcy (wliczając okres próbny), zyskujesz prawo do złożenia wniosku o zmianę rodzaju umowy na czas nieokreślony, a pracodawca musi Ci na taki wniosek pisemnie odpowiedzieć.

Podsumowanie

Wiedza o tym, jak działa okres próbny, pozwala uniknąć stresu i nieprzyjemnych niespodzianek na początku nowej drogi zawodowej. Traktuj ten czas jako szansę dla siebie. To doskonały moment na zadawanie pytań, poznawanie procesów i sprawdzanie, czy dany pracodawca to odpowiednie miejsce dla Twojego rozwoju kariery.